พจนานุกรมภาษา ล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

พจนานุกรม
ภาษาล้านนา-ไทย, ไทย-ล้านนา

โดย อ.จรีย์ สุนทรสิงห์

เรียน 10 คำใหม่

ออกเสียงล้านนา	อักษรล้านนา	เทียบอักษรไทย	ความหมาย
เตียวปั๊ดโส้งปั๊ดเส้ง	ทยฯวพัดฯโส้฿งฯพัดฯเส้งฯ	[เทียวพัดโส้งพัดเส้ง]	ว.เดินโซซัดโซเซ
โตย	โท฿ยฯ	[โทย]	ดู...ตวย
ฟ้อนแวด	ฟ้อฯรแวดฯ	[ฟ้อนแวด]	ก.ฟ้อนวนเวียนไปมาโดยรอบ
หัวหางก๋างบ้าน	ห฿วฯหางฯกลฯางฯบ้าฯนฯ	[หัวหางกลางบ้าน]	น.เรียกคำนินทาว่า กำหัวหางก๋างบ้าน - คำหัวหางกลางบ้าน
หวน	หวฯร	[หวน]	ก.เวียนกลับมา
กะโหล้ง	กะโห้฿ลฯง	[กะโหล้ง]	น.กะลา/กะโหลก ภาษาถิ่นเหนือ(คำเมือง)เรียก ''กะโหล้ง''; กะลา - เปลือกแข็งที่หุ้มเนื้อในของผลไม้บางชนิด เช่น กะลามะพร้าว กะลาตาล; กะโหลก - กระดูกที่เป็นโครงร่างสำคัญของมนุษย์ สัตว์บางชนิด รวมทั้งสัตว์ที่มีกระดูกสันหลังทุกชนิด เรียกว่า ''กะโหลกศีรษะ'' มีหน้าที่ปกป้องสมองซึ่งเป็นศูนย์กลางของระบบประสาท รวมทั้งเป็นโครงร่างที่ค้ำจุนอวัยวะรับสัมผัสต่างๆ ทั้งตา หู จมูก และลิ้น
กายเนื้อกายตั๋ว	คาฯยฯเนิ้อฯอคาฯยฯต฿วฯ	[คายเนื้อคายตัว]	ก.ระคายไปทั่วทั้งตัว
ใจ๋บ่ได้	ไจบํได้	[ใจบ่ได้]	ก.โกรธ, อดทนต่อไปไม่ได้อีกแล้ว
ห..หั๋กหน้าวอก	หีหักฯห้นฯาวอฯก	[ห..หักหน้าวอก]	ว.ลักษณะของอวัยวะเพศหญิงที่หักงุ้มไปด้านล่าง เชื่อกันว่าถ้าชายใดได้แต่งงานกับหญิงคนนั้น จะทำมาค้าขายไม่ขึ้น ทำกิจกรรมใดมักจะล้มเหลว ขาดทุนอยู่ร่ำไปดังคำกล่าวของผู้เฒ่าผู้แก่ว่า "ห..หั๋กหน้าวอก ห..ขึ้นศอกลงวา"
บ่าน้ำ	บ่าฯนาฯ	[บ่าน้ำ]	น.น้ำเต้า ภาษาถิ่นเหนือ(คำเมือง) เรียก ''บ่าน้ำ''; น้ำเต้า หรือ บ่าน้ำ - เป็นไม้เถาเลื้อยล้มลุกจำพวกเดียวกับฟักแฟง ใบทรง 3 เหลี่ยม ขอบหยัก สาก มีขนอ่อนปกคลุม ดอกออกตามซอกใบและใกล้ยอด สีขาว ผลลักษณะคล้ายขวด มีรูปทรงหลายแบบ เช่น น้ำเต้าทรงเซียน ผลแห้งใช้ทำเครื่องประดับ ในอดีตนิยมใช้ใส่น้ำเดินทางเข้าหาของตามป่า ทรงลูกแพร์ ทรงกระบอก รูปแป้น ทรงกลม มีขนสั้นๆปกคลุม ผลอ่อนมีเมล็ดสีขาว แบนยาวรี ผลแก่เปลือกเกลี้ยง หนาและแน่น เมล็ดเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลอ่อน ผลอ่อนใช้ประกอบอาหารได้หลายชนิด เช่น แกง ผัด หรือต้มจิ้มน้ำพริก เมล็ดแก่นำไปสกัดน้ำมัน หรือทำเป็นอาหารประเภทขบเคี้ยวก็ได้